Emek-Ekonomi

Silaha elini verdi kolunu kaptırdı


Türkiye, etrafındaki savaşların da etkisiyle savunma sanayisine büyük bütçe ayırıyor. Bu yıl 6 milyar dolar ciro bekleyen savunma sanayisi, hükümete yakın sermaye gruplarının iştahını kabartıyor

Sedat Yılmaz / dihaber

Türkiye ve Ortadoğu’daki gelişmeler, önümüzdeki yıllarda savaşın tırmanacağı ve AKP’nin “güvenlik” politikalarını derinleştireceğinin ipuçlarını veriyor. Kürt jeopolitiğine bağlı olarak iç ve dış tehlike olarak görülmesi de bu süreci ağırlaştırıyor. Stockholm Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) verilerine göre, silah ticaretinin hacmi bir önceki beş yıllık döneme kıyasla yüzde 8,4 oranında arttı. En fazla silah satan ülkelerin başında ABD, Rusya, Çin, Fransa ve Almanya gelirken, en fazla silah satın alan ülkeler ise, yoksulluğun diz boyu olduğu ve demokrasiden uzak Asya ve Ortadoğu ülkeleri oldu. Suudi Arabistan’ın başını çektiği silah ithalatçısı ülkelerin başında Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Nijerya, Sudan, Etiyopya ve Türkiye geliyor.

Ciroda büyüme

Dünyada büyüyen savunma sanayisine paralel Türkiye’nin de planlama ve stratejileri bu yönlü büyüyor. Türkiye’nin savunma ve havacılık alanındaki ihracatı son 14 yılda 247 milyon dolardan 1 milyar 655 milyon dolara ulaştı. İhracat rakamları ise son 3 yılda 1,6-1,7 milyar dolar bandında seyrediyor. Türkiye’de bugün 5-5,5 milyar dolar büyüklüğüne ulaşan savunma sanayi sektörü, aynı zamanda uluslararası tekellere taşeronluk payını da büyütüyor. Geçen yıl 1 milyar 677 milyon dolar olan savunma sanayi ihracatının bu yıl 2,5 milyar dolara çıkması hedefleniyor. Savunma sanayisinin 2023 ihracat hedefi ise 25 milyar doları buluyor. Hükümetin teşvik politikasında öncelik alan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) de yönünü bu sektöre çevirmiş durumda. Bu yıl 6 milyar dolar iş potansiyeli hesaplanan sektöre, geçmişte Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) kantinine “bisküvi bile satamayan” yeşil sermayenin hızlı girişi dikkatleri üzerine çekiyor. Erdoğan’a yakın aile şirketleri de dahil hükümet ile bağını inkar etmeyen şirketlerin bu sektörlerdeki kümelemesi hükümeti de aynı zamanda “güvenlik” politikalarına hapsediyor.

Ürün çeşitliliği arttı

Özellikle Airbus, Leckheed Martin, Pratt &Whitney, Boeing, Sikorsky gibi Alman ve ABD silah devlerine taşeron/tedarikçilik yapan Aselsan, FNSS, Havelsan, Kale Savunma Havacılık, Katmerciler, Netaş, Otokar, STM, TEI, TUSAŞ gibi büyük pay kapan firmalar, havacılık sanayii için zırhlı araçlar, muhtelif silahlar, bunlara ait parçalarla mühimmatlar üretiyor. Pazarı büyüten etkenlerden TSK, ihtiyaçlarının yüzde 60’ını bu firmalardan tedarik ediyor.

Bayraktar’dan İHA

Ortadoğu semalarını dolduran İnsansız Hava Araçları (İHA), bölgede birçok ülkenin savunma harcamalarında ve tedarik listelerinde ilk sırada yer alırken, Türkiye’de bu pazarın tek sahibi Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın dünürü Bayraktarlar. AKP hükümeti ile havacılık sistemine KaleBaykar İş Ortaklığı ile giren Bayraktarlar, Kara Kuvvetleri Komutanlığı için İHA geliştirdi.

Kirpiye ortaklık

Sektöre hızlı giriş yapan isimlerden biri de, Ethem Sancak. Mehmet Emin Karamehmet’ten alınan ve TSK’ye “Kirpi” isimli zırhlı araç üreten BMC’nin sahibi Sancak’ın, Almanya’nın dev silah şirketi Rheinmetall ile birlikte “Milli Tank Altay” için motor üreteceği Alman basınına yansıdı. Sancaklar’ın bu proje için Bilal Erdoğan’ın yönetim kurulu üyesi olduğu Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı’nın (TÜRGEV) bağışçılarından olan Malezya menşeli Etika Strategi Holding ile işbirliği yapacağı belirtildi.

Kombasan da göz dikti

Pensilvanya Eyalet Üniversitesi’nden mezun Kombassan Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Ali Rıza Alaboyun, AKP’den 22’nci Dönem Aksaray Milletvekilliği yaptı. Makine-vinç, kağıt, inşaat, turizm gibi sektörlerden sonra savunma sanayisine atak yaptı. Merkezi Dubai’de olan Öztürk Holding’in, duble yol ve inşaatla bilinen serüvenini savunma sanayisine çevirmesini de bu sürecin bir parçası olarak okumak mümkün. Öztürk’ün en son işlerinden birisinin ise Sri Lanka’da Tamil gerillalarından “temizlenen bölge”de 65 bin konut yapılacak olması dikkat çekiyor.

TOMA’da Limak işbirliği

İsmail Katmerci’nin sahibi olduğu Katmerciler Araç Üstü Ekipman Sanayi ve Ticaret A.Ş., TOMA üretmekle nam saldı. Sektöre girişiyle AKP milletvekilliği aynı döneme gelen İsmail Katmerci’nin şirketinde yönetim kurulu üyesi olan Haydar Kemal Kurt ve Osman Nuri Filiz’in de bir dönem AKP’de milletvekilliği yapması dikkat çekiyor. Katmerciler tarafından kısa bir süre önce, yine hükümete yakın işverenlerden Limak Holding ile savunma sanayi üzerine gizli protokolle şirket kurduklarını duyurdu. Açıklamada, “Şirketimiz ile Limak Holding A.Ş. arasında imzalanan gizlilik protokolü çerçevesinde savunma sanayii alanında faaliyet göstermek üzere LİKA SAVUNMA SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ünvanlı ve Ankara merkezli şirket kurulması işlemlerine başlanmıştır” denildi.